عدم همکاری با شرکتهای دارای مجوز افتا چه عواقبی برای سازمانها دارد؟ بررسی تخصصی ریسکهای امنیتی، فنی و حقوقی
در معماری فناوری اطلاعات سازمانهای امروزی، امنیت سایبری دیگر به نصب فایروال، آنتیویروس یا تهیه نسخه پشتیبان محدود نیست. امنیت، مجموعهای از فرایندهای مدیریتی، کنترلهای فنی، سازوکارهای نظارتی و الزامات اجرایی است که باید در تمام لایههای زیرساخت فناوری اطلاعات پیادهسازی و ارزیابی شوند. در چنین شرایطی، همکاری با شرکتهای دارای مجوز افتا برای بسیاری از سازمانها، بهویژه دستگاههای اجرایی، مجموعههای دارای زیرساخت حساس و سازمانهای مشمول الزامات امنیتی، اهمیت راهبردی پیدا میکند.
اما اگر یک سازمان برای اجرای پروژههای امنیت اطلاعات، ارزیابی آسیبپذیری، تست نفوذ، امنسازی شبکه، مدیریت دسترسیهای حساس یا ممیزی امنیتی با شرکت فاقد پروانه متناسب با خدمت موردنیاز همکاری کند، چه پیامدهایی در انتظار آن خواهد بود؟
پاسخ این سؤال صرفاً به احتمال نفوذ یا سرقت اطلاعات محدود نمیشود. عدم رعایت الزامات مرتبط با صلاحیت پیمانکار میتواند در برخی پروژهها به مشکلات قراردادی، عدم انطباق با مقررات، اختلال در فرایند ممیزی، ضعف در مستندسازی امنیتی و حتی ایجاد مسئولیت مدیریتی منجر شود.
در این مقاله، موضوع را از منظر فنی، امنیت سایبری، حاکمیت فناوری اطلاعات و الزامات قانونی بررسی میکنیم و به نقش شرکتهای تخصصی دارای مجوز افتا در حفاظت از زیرساختهای سازمانی میپردازیم.
۱. افتا چیست و چه جایگاهی در امنیت فناوری اطلاعات سازمانها دارد؟
افتا مخفف «امنیت فضای تولید و تبادل اطلاعات» است. این حوزه با هدف ارتقای امنیت فضای سایبری و ساماندهی فعالیتهای مرتبط با امنیت اطلاعات شکل گرفته است.
در ساختار اجرایی افتا، شرکتهای متقاضی ارائه خدمات تخصصی امنیت اطلاعات باید متناسب با نوع فعالیت خود، فرایندهای ارزیابی و احراز صلاحیت را طی کنند و مجوز فعالیت مرتبط را دریافت کنند.
این مجوزها برای تمام خدمات فناوری اطلاعات یکسان نیستند. در واقع، حوزه فعالیت شرکت باید با نوع خدمت امنیتی موردنیاز سازمان تناسب داشته باشد.
بهطور کلی، خدمات افتا در حوزههایی مانند فعالیتهای مدیریتی، عملیاتی، فنی و آموزشی ارائه میشوند.
خدمات مدیریتی افتا
این حوزه با مدیریت و راهبری امنیت اطلاعات در سطح سازمان ارتباط دارد. نمونه فعالیتهای مرتبط میتواند شامل موارد زیر باشد:
- مشاوره و طراحی نظام مدیریت امنیت اطلاعات
- تدوین سیاستها و دستورالعملهای امنیتی
- طراحی معماری امنیت سازمانی
- مدیریت ریسک امنیت اطلاعات
- ارزیابی و ممیزی انطباق امنیتی
- برنامهریزی برای ارتقای بلوغ امنیت سایبری
خدمات عملیاتی افتا
خدمات عملیاتی به فعالیتهای اجرایی و فنی در حوزه امنیت سایبری مربوط میشوند. از جمله:
- ارزیابی امنیتی و شناسایی آسیبپذیریها
- آزمون نفوذپذیری یا Penetration Testing
- تحلیل و بررسی رخدادهای امنیتی
- فعالیتهای عملیاتی مرتبط با پایش امنیت
- مقاومسازی و ارزیابی امنیتی سامانهها در چارچوب مجوز مربوط
خدمات فنی و آموزشی افتا
خدمات فنی به فعالیتهای تخصصی مرتبط با محصولات، راهکارها و زیرساختهای امنیتی مربوط میشوند. خدمات آموزشی نیز با هدف ارتقای دانش تخصصی نیروی انسانی در حوزه امنیت اطلاعات ارائه میشوند.
نکته مهم: داشتن یک نوع مجوز افتا به معنای مجاز بودن شرکت برای اجرای تمام فعالیتهای امنیت سایبری نیست. سازمان باید نوع پروانه، گرایش تخصصی، اعتبار زمانی و دامنه فعالیت شرکت را با خدمت موردنیاز تطبیق دهد.
۲. آیا عدم همکاری با شرکتهای دارای مجوز افتا تخلف قانونی محسوب میشود؟
یکی از مهمترین پرسشهای مدیران فناوری اطلاعات این است که آیا تمام سازمانها از نظر قانونی ملزم به همکاری با شرکتهای دارای مجوز افتا هستند؟
پاسخ این است که چنین الزامی را نمیتوان به تمام سازمانها و تمام خدمات فناوری اطلاعات تعمیم داد.
الزام استفاده از شرکت دارای پروانه افتا ممکن است بر اساس قوانین، آییننامهها، دستورالعملهای امنیتی، الزامات نهادهای بالادستی یا شرایط قرارداد ایجاد شود.
الزامات دستگاههای اجرایی در سال ۱۴۰۳
در آییننامه اجرایی بند (الف) تبصره ۱۱ قانون بودجه سال ۱۴۰۳، موضوع اجرای برنامه عملیاتی امنیتی دستگاههای اجرایی مورد توجه قرار گرفته است.
مطابق ماده ۴ این آییننامه، دستگاههای اجرایی در صورت نیاز به استفاده از ظرفیت شرکتهای غیردولتی برای اجرای برنامه عملیاتی تأییدشده، باید از شرکتهای دارای پروانه ارائه خدمات امنیتی از سازمان فناوری اطلاعات یا افتا، حسب مورد، استفاده کنند.
این حکم نشان میدهد در پروژههای مشمول این برنامه، انتخاب پیمانکار امنیتی صرفاً یک تصمیم آزادانه تجاری نیست و باید با الزامات تعیینشده تطبیق داشته باشد.
الزامات دستگاههای اجرایی در سال ۱۴۰۴
در آییننامه اجرایی بند (پ) تبصره ۶ قانون بودجه سال ۱۴۰۴ نیز موضوع استفاده از شرکتهای دارای پروانه ارائه خدمات امنیتی مورد توجه قرار گرفته است.
ماده ۵ این آییننامه، استفاده دستگاههای اجرایی از ظرفیت شرکتهای غیردولتی در اجرای برنامه عملیاتی تأییدشده را به استفاده از شرکتهای دارای پروانه ارائه خدمات امنیتی از سازمان فناوری اطلاعات مرتبط میکند.
بنابراین، برای دستگاههایی که مشمول این مقررات هستند، انتخاب پیمانکار فاقد پروانه موردنیاز میتواند به معنای عدم رعایت الزامات اجرای برنامه عملیاتی باشد.
نتیجه حقوقی این مقررات چیست؟
در صورت انتخاب پیمانکار فاقد مجوز متناسب، بسته به نوع پروژه و مقررات حاکم، ممکن است پیامدهای زیر ایجاد شود:
- عدم انطباق اجرای پروژه با الزامات مصوب
- ایجاد ایراد در فرایند بررسی و تأیید مستندات
- ضرورت اصلاح یا تکرار بخشی از خدمات
- بروز اختلاف قراردادی میان کارفرما و پیمانکار
- ایجاد مشکل در فرایند ارزیابی عملکرد یا ممیزی امنیتی
هرکدام از این پیامدها به متن مقرره، شرایط قرارداد و نوع خدمت بستگی دارد و نباید آنها را بهعنوان ضمانت اجرای قطعی و یکسان برای همه سازمانها در نظر گرفت.
۳. مهمترین عواقب فنی عدم همکاری با شرکتهای واجد صلاحیت افتا
حتی در سازمانهایی که الزام قانونی مستقیمی برای استفاده از شرکت افتایی در یک خدمت مشخص ندارند، انتخاب پیمانکار فاقد تخصص و صلاحیت متناسب میتواند ریسکهای فنی قابلتوجهی ایجاد کند.
۳.۱. ضعف در ارزیابی آسیبپذیری و تست نفوذ
یکی از مهمترین مراحل ارزیابی امنیت یک سازمان، شناسایی نقاط ضعف در زیرساخت فناوری اطلاعات است.
یک ارزیابی امنیتی حرفهای باید حداقل بخشهای زیر را متناسب با دامنه پروژه بررسی کند:
- زیرساخت شبکه داخلی و خارجی
- سرورها و سیستمعاملها
- سرویسهای احراز هویت و مدیریت هویت
- تجهیزات امنیتی و ارتباطی
- وباپلیکیشنها و APIها
- پایگاههای داده
- زیرساخت مجازیسازی و سرویسهای ابری
- تجهیزات و سامانههای دسترسی از راه دور
اگر این فرایند توسط تیمی بدون دانش و روششناسی کافی انجام شود، ممکن است بسیاری از آسیبپذیریها شناسایی نشوند یا شدت آنها بهدرستی ارزیابی نشود.
برای مثال، وجود یک آسیبپذیری در سرویس احراز هویت ممکن است به مهاجم اجازه دهد از یک حساب کاربری عادی به سطح دسترسی بالاتر برسد. اگر ارزیابی صرفاً به اسکن سطحی پورتها و سرویسها محدود شود، زنجیره حمله یا Attack Chain شناسایی نخواهد شد.
یک گزارش تست نفوذ حرفهای باید علاوه بر فهرست آسیبپذیریها، شواهد فنی، سطح ریسک، شرایط بهرهبرداری، تأثیر تجاری و راهکار اصلاحی را ارائه دهد.
۳.۲. پیکربندی ناامن تجهیزات شبکه و امنیت
تجهیزاتی مانند فایروال، روتر، سوئیچ، VPN Gateway و سامانههای کنترل دسترسی، بخش مهمی از مرز امنیتی سازمان را تشکیل میدهند.
اشتباه در پیکربندی این تجهیزات ممکن است مسیر نفوذ یا حرکت جانبی مهاجم در شبکه را باز کند.
برخی نمونههای رایج عبارتاند از:
- فعال بودن سرویسهای مدیریتی غیرضروری
- استفاده از پروتکلهای مدیریتی ناامن
- وجود Ruleهای بیش از حد باز در فایروال
- نبود تفکیک مناسب VLANها
- دسترسی مستقیم شبکه کاربران به سرورهای حساس
- استفاده از حسابهای مدیریتی مشترک
- نبود محدودیت دسترسی مدیریتی بر اساس مبدأ اتصال
- ضعف در ثبت و ارسال لاگ تجهیزات
در معماری امن شبکه، باید بین شبکه کاربران، سرورها، مدیریت تجهیزات، سرویسهای عمومی و زیرساختهای حساس تفکیک منطقی و کنترلی وجود داشته باشد.
برای مثال، دسترسی به رابط مدیریتی فایروال یا Hypervisor نباید از شبکه عمومی کاربران امکانپذیر باشد. این دسترسی باید از مسیر مدیریتی کنترلشده، با احراز هویت قوی و ثبت رویداد انجام شود.
۳.۳. ضعف در مدیریت دسترسیهای ممتاز یا Privileged Access Management
حسابهای کاربری مدیر سیستم، مدیر پایگاه داده، مدیر شبکه و حسابهای سرویس، از حساسترین داراییهای امنیتی سازمان محسوب میشوند.
در بسیاری از حملات سایبری، مهاجم پس از دستیابی اولیه به شبکه، تلاش میکند دسترسی خود را افزایش دهد و به حسابهای دارای سطح دسترسی بالا دست پیدا کند.
اگر سازمان فاقد کنترل مناسب برای مدیریت دسترسیهای ممتاز باشد، احتمال سوءاستفاده از حسابهای حساس افزایش پیدا میکند.
مشکلات رایج در این حوزه عبارتاند از:
- نگهداری رمز عبور مدیران در فایلهای غیرامن
- استفاده چند نفر از یک حساب مدیریتی مشترک
- نبود گردش دورهای رمزهای عبور
- اعطای دسترسی دائمی به پیمانکاران
- نبود محدودیت زمانی برای دسترسیهای حساس
- ثبت نشدن نشستهای مدیریتی
- نبود امکان بازبینی فعالیت کاربران ممتاز
راهکارهای PAM یا Privileged Access Management با هدف مدیریت، محدودسازی و نظارت بر این دسترسیها طراحی شدهاند.
یک سامانه PAM مناسب میتواند قابلیتهایی مانند مدیریت اعتبارنامهها، کنترل دسترسی مبتنی بر نقش، محدودسازی نشستها، ثبت فعالیتها، ضبط نشست و ممیزی رفتار کاربران حساس را فراهم کند.
در این زمینه، استفاده از راهکارهای بومی و متناسب با نیازهای سازمانی نیز اهمیت دارد. سامانه Nimad PAM یا NPAM، محصول بومی و ایرانی شرکت پردازش ابری نیماد، با هدف مدیریت و کنترل دسترسیهای ممتاز سازمانی طراحی شده است.
این راهکار میتواند در کنترل دسترسی مدیران سیستم، کارشناسان شبکه، مدیران پایگاه داده و پیمانکاران فنی نقش داشته باشد و به سازمان کمک کند فعالیت کاربران دارای دسترسی حساس را مدیریت و ممیزی کند.
۳.۴. نبود پایش امنیتی و تشخیص بهموقع رخدادها
شناسایی حمله سایبری فقط به ابزارهای پیشگیری محدود نیست. سازمان باید بتواند رفتار غیرعادی در شبکه و سامانههای خود را تشخیص دهد.
برای این منظور، رویدادهای امنیتی باید از منابع مختلف جمعآوری و تحلیل شوند.
منابع مهم داده در یک معماری پایش امنیتی عبارتاند از:
- لاگ فایروال و تجهیزات شبکه
- رویدادهای Windows و Linux
- لاگ Active Directory و سامانههای هویت
- رویدادهای VPN و دسترسی از راه دور
- لاگ پایگاه داده
- رخدادهای سامانههای امنیت نقطه پایانی
- رویدادهای سرویسهای ابری
- گزارشهای سامانههای مدیریت دسترسی ممتاز
در یک معماری SIEM، این دادهها در یک بستر متمرکز جمعآوری، همبستهسازی و تحلیل میشوند.
برای مثال، ورود ناموفق مکرر به یک حساب کاربری، سپس ورود موفق از مبدأ غیرمعمول و در ادامه اجرای دستورات مدیریتی روی چند سرور، میتواند نشانهای از بهخطر افتادن حساب کاربری باشد.
اگر سازمان فاقد فرایند پایش مناسب باشد، ممکن است مهاجم مدت زیادی بدون شناسایی در شبکه حضور داشته باشد.
۴. پیامدهای عدم همکاری با شرکت افتایی در مدیریت زیرساخت و مراکز داده
زیرساخت مراکز داده از حساسترین بخشهای فناوری اطلاعات سازمان است. هرگونه ضعف در کنترل دسترسی، مدیریت تجهیزات، تفکیک شبکه و حفاظت از دادهها میتواند سرویسهای حیاتی را تحت تأثیر قرار دهد.
در پروژههای مرتبط با مراکز داده، امنیت باید در لایههای مختلف طراحی شود.
امنیت لایه شبکه
در این بخش باید تفکیک شبکههای عملیاتی، مدیریتی، ذخیرهسازی و سرویسهای عمومی انجام شود.
استفاده از VLAN، ACL، Firewall Policy، کنترل دسترسی مدیریتی و محدودسازی ارتباطات بین بخشها از جمله کنترلهای مهم هستند.
امنیت لایه مجازیسازی
در محیطهای VMware و سایر پلتفرمهای مجازیسازی، دسترسی به Hypervisor، مدیریت ماشینهای مجازی، شبکه مجازی و مخازن ذخیرهسازی باید کنترل شود.
حسابهای مدیریتی این بخش به دلیل سطح دسترسی گسترده، از اهداف ارزشمند مهاجمان محسوب میشوند.
امنیت لایه ذخیرهسازی و پشتیبانگیری
دسترسی به Storage، Backup Repository و سامانههای بازیابی اطلاعات باید از شبکه کاربران و حسابهای مدیریتی عمومی جدا باشد.
همچنین نسخههای پشتیبان باید در برابر حذف، تغییر یا رمزگذاری غیرمجاز محافظت شوند.
امنیت لایه مدیریت
رابطهای مدیریتی سرورها، سوئیچها، فایروالها و سامانههای ذخیرهسازی باید فقط از مسیرهای مجاز قابل دسترسی باشند.
اگر پیمانکار پروژه نتواند این لایهها را بهدرستی طراحی و مستندسازی کند، سازمان ممکن است با زیرساختی مواجه شود که از نظر عملکردی فعال است اما از نظر امنیتی دارای ضعفهای جدی است.
۵. امنیت پردازش ابری؛ چرا انتخاب ارائهدهنده و پیمانکار متخصص اهمیت دارد؟
با توسعه زیرساختهای ابری، سازمانها بخش بیشتری از پردازش، ذخیرهسازی و اجرای سرویسهای خود را به محیطهای مجازی و ابری منتقل میکنند.
این تغییر، علاوه بر مزایایی مانند مقیاسپذیری، انعطافپذیری و مدیریت بهتر منابع، مسئولیتهای امنیتی جدیدی نیز ایجاد میکند.
امنیت پردازش ابری صرفاً به حفاظت از سرورهای فیزیکی محدود نیست؛ بلکه باید تمام لایههای زیرساخت، شبکه، مجازیسازی، ذخیرهسازی، هویت و دسترسی، مدیریت داده و سرویسهای کاربردی را پوشش دهد.
در صورت طراحی نامناسب معماری امنیتی، یک اشتباه در پیکربندی میتواند اطلاعات یا سرویسهای چندین بخش سازمان را در معرض خطر قرار دهد.
مهمترین ریسکهای امنیتی در زیرساخت ابری
۱. پیکربندی اشتباه منابع ابری
تنظیم نادرست دسترسی به ماشینهای مجازی، مخازن ذخیرهسازی، شبکههای مجازی یا سرویسهای مدیریتی میتواند باعث دسترسی غیرمجاز به اطلاعات شود.
۲. ضعف در مدیریت هویت و دسترسی
در محیطهای ابری، کاربران، مدیران و سرویسهای مختلف ممکن است به منابع متعددی دسترسی داشته باشند. نبود کنترل دسترسی مبتنی بر نقش و اصل حداقل دسترسی، سطح حمله را افزایش میدهد.
۳. ضعف در تفکیک شبکه و ارتباطات
ارتباط میان شبکههای عملیاتی، مدیریتی، ذخیرهسازی و سرویسهای عمومی باید بر اساس سیاستهای مشخص کنترل شود. نبود تفکیک مناسب میتواند حرکت جانبی مهاجم را تسهیل کند.
۴. نبود پایش و ثبت رویدادهای امنیتی
ثبت رویدادهای دسترسی، تغییرات پیکربندی، فعالیت حسابهای مدیریتی و ارتباطات غیرعادی برای تشخیص رخدادهای امنیتی ضروری است.
۵. ضعف در حفاظت از دادهها و نسخههای پشتیبان
دادههای ذخیرهشده در محیط ابری باید از نظر محرمانگی، یکپارچگی و دسترسپذیری محافظت شوند. همچنین باید سیاست مشخصی برای پشتیبانگیری، بازیابی و کنترل دسترسی به نسخههای پشتیبان وجود داشته باشد.
خدمات امنیت پردازش ابری نیماد
شرکت پردازش ابری نیماد با فعالیت در حوزه زیرساخت و پردازش ابری، میتواند در طراحی و ارتقای امنیت محیطهای پردازشی سازمانها نقش داشته باشد.
سازمانهایی که از زیرساختهای ابری استفاده میکنند یا قصد انتقال بخشی از سرویسهای خود به محیط پردازش ابری را دارند، باید امنیت را از مرحله طراحی معماری در نظر بگیرند؛ نه اینکه پس از راهاندازی سرویس، به دنبال برطرف کردن ضعفهای امنیتی باشند.
خدمات و ظرفیتهای امنیتی مرتبط با پردازش ابری نیماد میتواند در محورهای زیر مورد توجه قرار گیرد:
- بررسی معماری امنیتی زیرساخت پردازش ابری
- طراحی و کنترل دسترسی به منابع پردازشی
- تفکیک شبکههای مدیریتی، عملیاتی و سرویسها
- بررسی امنیت ماشینهای مجازی و زیرساخت مجازیسازی
- مدیریت دسترسیهای حساس و حسابهای مدیریتی
- توجه به حفاظت از دادهها و نسخههای پشتیبان
- طراحی سازوکارهای پایش و ثبت رویدادها
- بررسی ریسکهای امنیتی در انتقال و میزبانی سرویسهای سازمانی
استفاده از خدمات امنیت پردازش ابری نیماد میتواند به سازمانها کمک کند تا زیرساخت پردازشی خود را با رویکردی ساختاریافتهتر طراحی و مدیریت کنند و ریسکهای مرتبط با دسترسی، پیکربندی و حفاظت از اطلاعات را کاهش دهند.
نکته مهم این است که مسئولیت امنیت در محیط ابری باید متناسب با مدل سرویس و تقسیم مسئولیت میان ارائهدهنده و مشتری تعریف شود. بنابراین، سازمان باید مشخص کند کدام کنترلها بر عهده ارائهدهنده زیرساخت و کدام کنترلها بر عهده تیم فناوری اطلاعات خود سازمان است.
۶. ریسکهای حقوقی، قراردادی و مدیریتی انتخاب پیمانکار فاقد مجوز
یکی از اشتباهات رایج در سازمانها این است که انتخاب پیمانکار امنیتی صرفاً از دید قیمت، زمان اجرا و توانایی فنی اولیه بررسی میشود.
درحالیکه قراردادهای امنیت اطلاعات باید الزامات صلاحیت پیمانکار، محرمانگی، مسئولیتها و محدوده دسترسی را نیز پوشش دهند.
در صورت عدم رعایت الزامات مربوط، سازمان ممکن است با مشکلات زیر مواجه شود:
عدم پذیرش خدمات در فرایند ارزیابی یا تحویل پروژه
اگر قرارداد یا مقررات پروژه استفاده از شرکت دارای پروانه مشخصی را الزامی کرده باشد، خدمات ارائهشده توسط پیمانکار فاقد آن صلاحیت ممکن است برای تحقق الزام موردنظر قابل پذیرش نباشد.
در چنین شرایطی ممکن است سازمان مجبور به تکرار ارزیابی، اصلاح مستندات یا استفاده مجدد از پیمانکار واجد شرایط شود.
ایجاد اختلاف در قرارداد
فرض کنید یک سازمان برای انجام تست نفوذ، قرارداد منعقد میکند؛ اما در اسناد پروژه، داشتن مجوز مرتبط با خدمات امنیتی شرط شده است.
اگر پیمانکار این شرط را نداشته باشد، ممکن است اختلاف درباره اعتبار خدمات، تحویل پروژه و رعایت تعهدات قراردادی ایجاد شود.
افزایش مسئولیت مدیران فناوری اطلاعات
مدیر فناوری اطلاعات و مدیر امنیت اطلاعات مسئول طراحی و اجرای کنترلهای مناسب در چارچوب اختیارات و وظایف سازمانی خود هستند.
انتخاب پیمانکار بدون بررسی صلاحیت، واگذاری دسترسیهای گسترده بدون کنترل و نبود نظارت بر فعالیت پیمانکار میتواند در ارزیابی عملکرد امنیتی سازمان بهعنوان ضعف مدیریتی مطرح شود.
دشواری اثبات انطباق امنیتی
در ممیزیهای امنیتی، صرف ادعای انجام تست نفوذ یا نصب تجهیزات امنیتی کافی نیست.
سازمان باید بتواند مدارک مربوط به اجرای کنترلها، گزارشهای فنی، تأییدیهها، سوابق اصلاح آسیبپذیری و مستندات مسئولیت پیمانکار را ارائه کند.
۷. چرا داشتن مجوز افتا بهتنهایی تضمینکننده امنیت سازمان نیست؟
در اینجا باید به یک نکته مهم توجه کرد: مجوز افتا به معنای مصونیت سازمان در برابر حملات سایبری نیست.
داشتن مجوز مرتبط، یک شاخص برای احراز صلاحیت شرکت در حوزه مشخصی از فعالیتهای امنیتی است؛ اما کیفیت اجرای پروژه به عوامل دیگری نیز بستگی دارد.
از جمله:
- تجربه کارشناسان اجرایی
- کیفیت روششناسی پروژه
- شناخت معماری فناوری اطلاعات کارفرما
- استفاده از ابزارهای معتبر
- کیفیت گزارشهای فنی
- توانایی تحلیل ریسک
- نظارت بر اصلاح آسیبپذیریها
- تعهد به محرمانگی و حفاظت از دادهها
- پشتیبانی و پاسخگویی پس از تحویل
به همین دلیل، سازمان باید علاوه بر استعلام مجوز، توان فنی و تجربه اجرایی شرکت را نیز ارزیابی کند.
همچنین باید توجه داشت که مجوز یک شرکت با گواهی ارزیابی امنیتی محصول متفاوت است. مجوز فعالیت شرکت، صلاحیت ارائه خدمات در حوزه مشخص را بررسی میکند؛ درحالیکه گواهی محصول به ارزیابی امنیتی یک محصول یا راهکار مشخص مربوط میشود.
۸. معرفی Nimad PAM (NPAM)؛ راهکار بومی مدیریت دسترسیهای ممتاز نیماد
یکی از نقاط حساس در امنیت سازمانی، مدیریت دسترسی کاربران و حسابهایی است که به منابع حیاتی فناوری اطلاعات دسترسی دارند.
مدیران سیستم، مدیران شبکه، مدیران پایگاه داده، کارشناسان زیرساخت و پیمانکاران فنی معمولاً برای انجام وظایف خود به سطحی از دسترسی نیاز دارند که در صورت سوءاستفاده یا افشای اعتبارنامهها، میتواند امنیت بخش بزرگی از سازمان را تحت تأثیر قرار دهد.
در چنین شرایطی، استفاده از راهکارهای Privileged Access Management یا PAM اهمیت پیدا میکند.
Nimad PAM با نام اختصاری NPAM، سامانه بومی و ایرانی مدیریت دسترسیهای ممتاز شرکت پردازش ابری نیماد است که با هدف کنترل، مدیریت و نظارت بر دسترسیهای حساس سازمانی طراحی شده است.
این سامانه میتواند به سازمان کمک کند تا بهجای واگذاری دسترسیهای گسترده و دائمی، دسترسیها را بر اساس نقش، نیاز عملیاتی و سیاستهای امنیتی مدیریت کند.
قابلیتهای کلیدی Nimad PAM
مدیریت دسترسی مبتنی بر نقش (RBAC)
با استفاده از کنترل دسترسی مبتنی بر نقش، سازمان میتواند مشخص کند هر کاربر یا گروه کاربری به چه منابعی و با چه سطحی از دسترسی مجاز است متصل شود.
کنترل و محدودسازی دسترسیهای حساس
امکان تعریف سیاستهای دسترسی متناسب با نیاز کاربران و شرایط عملیاتی، به کاهش سطح دسترسی غیرضروری کمک میکند.
مدیریت دسترسی زمانی و شرایطی
سازمان میتواند دسترسیهای حساس را بر اساس بازه زمانی و شرایط تعریفشده مدیریت کند؛ برای مثال، دسترسی پیمانکار به یک سرور فقط در مدت اجرای فعالیت مشخص فعال باشد.
ثبت و ممیزی نشستها
ثبت فعالیت کاربران ممتاز و امکان بازبینی نشستها به سازمان کمک میکند فعالیتهای حساس را بهتر بررسی کند و در صورت بروز رخداد، شواهد لازم را در اختیار داشته باشد.
ضبط نشستهای مدیریتی
ضبط نشستها امکان بررسی فعالیت انجامشده توسط کاربران دارای دسترسی ممتاز را فراهم میکند و در کنترل تغییرات و بررسی رخدادهای امنیتی اهمیت دارد.
احراز هویت تکمیلی
استفاده از سازوکارهایی مانند رمز یکبارمصرف یا OTP و توکن سختافزاری، در صورت پشتیبانی و فعالسازی در پیکربندی مربوط، میتواند لایه امنیتی بیشتری برای دسترسیهای حساس ایجاد کند.
چرا راهکار PAM بومی برای سازمانهای ایرانی اهمیت دارد؟
سازمانهایی که از محصولات خارجی مدیریت دسترسی ممتاز استفاده میکنند، ممکن است با چالشهایی مانند هزینههای ارزی، محدودیتهای لایسنس، دشواری تمدید، محدودیت دسترسی به خدمات پشتیبانی و مشکلات ناشی از تحریمها مواجه شوند.
استفاده از یک راهکار بومی مانند Nimad PAM میتواند در کاهش وابستگی به تأمینکنندگان خارجی و تسهیل ارتباط با تیم فنی داخلی مؤثر باشد.
البته انتخاب راهکار PAM باید بر اساس معماری سازمان، تعداد کاربران و سامانهها، الزامات امنیتی، قابلیتهای موردنیاز و ارزیابی فنی انجام شود.
برای آشنایی با محصول و قابلیتهای آن، به صفحه سامانه بومی و اختصاصی مدیریت سطوح دسترسی نیماد (NPAM) مراجعه کنید.
۹. چکلیست فنی انتخاب شرکت دارای مجوز افتا برای سازمانها
برای کاهش ریسک انتخاب پیمانکار، پیشنهاد میشود سازمانها پیش از عقد قرارداد، ارزیابی چندمرحلهای انجام دهند.
| حوزه ارزیابی | مواردی که باید بررسی شوند |
|---|---|
| اعتبار مجوز | نوع پروانه، گرایش، تاریخ اعتبار و دامنه فعالیت |
| صلاحیت فنی | رزومه پروژهها، تجربه تیم اجرایی و تخصص کارشناسان |
| ارزیابی امنیتی | روش تست نفوذ، پوشش داراییها و کیفیت گزارش |
| امنیت شبکه | تفکیک شبکه، کنترل دسترسی، Firewall و مدیریت تجهیزات |
| مدیریت هویت | کنترل حسابهای ممتاز، احراز هویت و ثبت نشست |
| امنیت پردازش ابری | امنیت مجازیسازی، شبکه، ذخیرهسازی و منابع پردازشی |
| پایش امنیت | جمعآوری لاگ، تحلیل رخداد و فرایند پاسخگویی |
| مستندسازی | گزارش فنی، مستندات اصلاح و شواهد اجرایی |
| محرمانگی | توافق محرمانگی، کنترل دسترسی و نحوه نگهداری اطلاعات |
| پشتیبانی | تعهدات زمانی، رفع اشکال و خدمات پس از اجرا |
پنج سؤال مهم پیش از عقد قرارداد
۱. آیا پروانه شرکت دقیقاً با خدمت موردنیاز پروژه مطابقت دارد؟
۲. آیا اعتبار مجوز و دامنه فعالیت شرکت از مرجع مربوط قابل استعلام است؟
۳. آیا شرکت میتواند روش اجرای پروژه و خروجیهای فنی آن را بهصورت شفاف ارائه کند؟
۴. آیا دسترسی کارشناسان پیمانکار به زیرساخت سازمان محدود، ثبت و قابل ممیزی خواهد بود؟
۵. آیا برای رفع آسیبپذیریها، آزمون مجدد و پشتیبانی پس از اجرای پروژه برنامه مشخصی وجود دارد؟
پاسخ به این پرسشها کمک میکند سازمان میان یک پیمانکار صرفاً مجاز و یک شریک فنی واقعاً توانمند تفاوت قائل شود.
۱۰. نقش شرکت پردازش ابری نیماد در ارتقای امنیت فناوری اطلاعات سازمانها
شرکت پردازش ابری نیماد با برخورداری از دو مجوز افتا و فعالیت در حوزه فناوری اطلاعات، زیرساخت، شبکه و پردازش ابری، ظرفیت ارائه خدمات تخصصی در حوزههای مرتبط با مجوزهای خود را دارد.
این موضوع به سازمانها امکان میدهد در زمان انتخاب پیمانکار امنیتی، علاوه بر بررسی توان فنی و تجربه اجرایی، وضعیت مجوزهای شرکت و تناسب آنها با نیاز پروژه را نیز در نظر بگیرند.
نیماد با رویکردی زیرساختمحور، امنیت را در لایههای مختلف فناوری اطلاعات مورد توجه قرار میدهد؛ از شبکه و سرورها تا زیرساختهای پردازشی، مدیریت دسترسیهای ممتاز و حفاظت از اطلاعات.
مهمترین حوزههای مرتبط با فعالیت نیماد عبارتاند از:
خدمات امنیت پردازش ابری
سازمانهایی که از سرویسهای پردازش ابری استفاده میکنند یا قصد انتقال زیرساخت خود به محیط ابری را دارند، به معماری امنیتی متناسب با مدل سرویس، نوع داده و سطح حساسیت اطلاعات نیاز دارند.
نیماد میتواند در طراحی و ارتقای امنیت زیرساختهای پردازشی، کنترل دسترسی به منابع، بررسی امنیت شبکه و مجازیسازی، حفاظت از دادهها و مدیریت دسترسیهای حساس نقش داشته باشد.
طراحی و بهینهسازی زیرساخت شبکه
طراحی معماری شبکه سازمانی، تفکیک بخشهای مختلف شبکه، کنترل مسیرهای ارتباطی، مدیریت دسترسی تجهیزات و بهبود ساختار ارتباطی از موضوعات مهم در کاهش سطح حمله سازمان هستند.
مدیریت دسترسیهای ممتاز با Nimad PAM (NPAM)
محصول بومی و ایرانی Nimad PAM یا NPAM برای مدیریت دسترسیهای ممتاز سازمانی طراحی شده است و میتواند در کنترل دسترسی مدیران سیستم، کارشناسان شبکه، مدیران پایگاه داده و پیمانکاران فنی مورد استفاده قرار گیرد.
طراحی و توسعه زیرساختهای پردازشی
امنیت زیرساختهای پردازشی و مراکز داده باید از مرحله طراحی در نظر گرفته شود. مدیریت دسترسی به منابع پردازشی، زیرساخت ذخیرهسازی و سرویسهای مجازیسازی از بخشهای مهم این معماری است.
خدمات فناوری اطلاعات و پشتیبانی زیرساخت
امنیت سایبری یک فعالیت مقطعی نیست. پس از اجرای پروژه نیز باید تغییرات زیرساخت، وضعیت تجهیزات، دسترسی کاربران، بهروزرسانیها و رخدادهای احتمالی تحت نظارت قرار گیرند.
برای آشنایی بیشتر با راهکارها و خدمات شرکت، میتوانید از وبسایت رسمی نیماد و صفحه خدمات فناوری اطلاعات نیماد بازدید کنید.
۱۱. سازمانها چگونه باید ریسک عدم همکاری با شرکت افتایی را مدیریت کنند؟
مدیریت این ریسک باید با یک فرایند ساختاریافته انجام شود. پیشنهاد میشود سازمانها مراحل زیر را در برنامه امنیت فناوری اطلاعات خود قرار دهند.
مرحله اول: شناسایی الزامات قانونی و قراردادی
تمام قوانین، آییننامهها، دستورالعملهای نهادهای ناظر و شرایط مناقصه یا قرارداد بررسی شوند. باید مشخص شود کدام خدمات امنیتی الزام به استفاده از شرکت دارای پروانه دارند.
مرحله دوم: شناسایی داراییهای اطلاعاتی
سرورها، پایگاههای داده، تجهیزات شبکه، سامانههای سازمانی، سرویسهای ابری، حسابهای ممتاز و اطلاعات حساس باید شناسایی و طبقهبندی شوند.
مرحله سوم: تحلیل ریسک امنیتی
برای هر دارایی باید تهدیدهای احتمالی، آسیبپذیریها، احتمال وقوع و میزان اثرگذاری بررسی شود.
مرحله چهارم: تعیین دامنه خدمات تخصصی
سازمان باید مشخص کند به کدام خدمات نیاز دارد؛ مانند ارزیابی آسیبپذیری، تست نفوذ، ممیزی امنیتی، طراحی معماری امنیت، مدیریت دسترسی ممتاز یا امنیت پردازش ابری.
مرحله پنجم: ارزیابی و انتخاب پیمانکار
مجوز، دامنه فعالیت، اعتبار، تجربه فنی، روش اجرایی و توان پشتیبانی شرکت بررسی شود.
مرحله ششم: کنترل دسترسی پیمانکار
دسترسی کارشناسان باید بر اساس اصل حداقل دسترسی یا Least Privilege تعریف شود. دسترسیهای موقت، ثبت فعالیتها، احراز هویت قوی و قطع دسترسی پس از اتمام پروژه اهمیت زیادی دارند.
مرحله هفتم: ارزیابی خروجی و آزمون مجدد
پس از پایان پروژه، گزارشها و مستندات باید بررسی شوند. آسیبپذیریهای شناساییشده باید اصلاح و در صورت لزوم آزمون مجدد انجام شود.
۱۲. جمعبندی: امنیت سازمان را با انتخاب پیمانکار متخصص آغاز کنید
عدم همکاری با شرکتهای دارای مجوز افتا در همه سازمانها و تمام پروژهها الزاماً تخلف قانونی محسوب نمیشود؛ اما در پروژههایی که مقررات، دستورالعملهای امنیتی یا شرایط قرارداد استفاده از شرکت دارای پروانه مرتبط را الزامی کردهاند، انتخاب پیمانکار فاقد صلاحیت میتواند به عدم انطباق و پیامدهای قراردادی و اجرایی منجر شود.
از منظر فنی نیز، انتخاب پیمانکار فاقد تخصص کافی میتواند ریسکهایی مانند ضعف در ارزیابی آسیبپذیری، پیکربندی ناامن شبکه، مدیریت نامناسب دسترسیهای ممتاز، تشخیص دیرهنگام رخدادهای امنیتی و اختلال در تداوم خدمات سازمان را افزایش دهد.
برای مدیران فناوری اطلاعات، مسئله اصلی فقط داشتن یک قرارداد با شرکت افتایی نیست؛ بلکه انتخاب یک شریک فنی معتبر است که بتواند الزامات امنیتی سازمان را به کنترلهای عملیاتی، قابل اندازهگیری و قابل ممیزی تبدیل کند.
شرکت پردازش ابری نیماد با برخورداری از دو مجوز افتا، ارائه خدمات مرتبط با زیرساخت و امنیت پردازش ابری و توسعه راهکار بومی و ایرانی Nimad PAM (NPAM)، ظرفیت همراهی با سازمانها در مسیر ارتقای امنیت زیرساخت فناوری اطلاعات را دارد.
سازمانها میتوانند متناسب با نیاز خود، از ظرفیتهای نیماد در حوزه امنیت زیرساخت، پردازش ابری و مدیریت دسترسیهای ممتاز استفاده کنند و برای کاهش ریسکهای امنیتی، معماری منسجمتری در فناوری اطلاعات خود ایجاد کنند.
برای دریافت اطلاعات بیشتر درباره خدمات و راهکارهای نیماد، به وبسایت رسمی شرکت به نشانی nimad.net مراجعه کنید.